Psikoteknik çevresel görüş testi, gözünüz ekranın ortasındaki bir işle meşgulken yandan gelen bir uyaranı ne kadar erken fark ettiğinizi ve ona doğru karşılık verip vermediğinizi ölçer. Uyaran sağ panelde belirirse sağ pedala, sol panelde belirirse sol pedala basarsınız. Resmî adı geniş görüş alanı içinde uyaran fark etme testidir.
Çevresel görüş testi neyi ölçer, yolda neden önemli?
Karayolları Trafik Yönetmeliği, geniş görüş alanı içinde uyaran fark etmeyi psiko-teknik değerlendirmede incelenecek zihinsel yetenekler arasında sayar. Yönetmeliğe göre ölçüm yaklaşık yüz kırk derecelik bir alanı kapsar. Kaydedilen şey, uyaranı alanın neresinde ilk kez fark ettiğiniz ve o anda doğru karşılığı verip vermediğinizdir.
Araç kullanırken bakışınız çoğu zaman öndedir. Kavşağa yaklaşırken sağdan çıkan araç, park etmiş arabaların arasından yola adım atan yaya ya da yan şeritte kör noktaya giren motosiklet önce göz ucuna takılır. Motosiklet ve yaya kazalarının bir bölümü bu alandaki daralmayla ilişkilidir.
Kamyon, otobüs ya da servis aracı gibi büyük gövdeli araçlarda bu alanın payı daha da artar. Aracın boyu uzadıkça yandan gelen bir tehlikeyi geç fark etmenin sonucu da ağırlaşır.
Cihazın başında düzenek nasıl kurulu?
Onaylı psiko-teknik cihazında ana ekranın sağında ve solunda birer yan panel, ayaklarınızın altında da iki pedal bulunur. Ortadaki ekran size bir görev verir, örneğin belirli renkteki şekli eşleştirmeniz istenebilir. Siz bununla uğraşırken yan panellerde kısa süreli uyaranlar belirir.
Test bir ikili görevdir. Ortadaki işi bırakmadan yanları da izlemeniz beklenir, bu da gerçek trafikte yola odaklanırken çevreyi göz ucuyla kontrol etmenin ekrandaki karşılığıdır. Ekranın ortasına ayrıca yanıltıcı uyaranlar da konur. Bunlar, gözüne takılan her şeye ayağıyla karşılık veren aceleci tepkiyi ayırt etmeye yarar, bu yüzden onlara basılmaz.
Test adım adım nasıl ilerler?
Bu bölümün akışı, oturum içindeki öteki testlerle aynı standart düzeni izler. 4 sayılı Cetvel yönergelerin standart olmasını ve deneme aşamasının adayın testi iyi anlamasını sağlayacak uzunlukta tutulmasını ister.
Cihaz neyi kaydeder, psikolog neye bakar?
Ham veriyi cihaz üretir, anlamını psikolog çıkarır. Değerler Türkiye geneli için belirlenmiş norm grubuna göre konumlandırılır ve yüzdelik dilim ile T değeri olarak görünür.
Fark etme noktası, uyaranın odak noktasına olan uzaklığına göre tutulur. Kenardaki bir uyaranı erken yakalamak ile ancak merkeze yaklaştığında görmek farklı tablolar çizer. Psikolog bu farkı tek başına bir hüküm saymaz, aynı kişinin tepki süresi ve hata oranıyla birlikte okur.
Psikolog bu bölümü dikkat ve tepki hızı ölçümleriyle birlikte okur. Pedala geç basmanın uyaranı geç fark etmekten mi, yoksa ayağın yavaş hareket etmesinden mi geldiğini bu karşılaştırma gösterir. Hataların hep aynı tarafta toplanması da dikkat testindeki dağılımla yan yana konur. Odak görevindeki aksamanın görsel takip becerisiyle ilgisini görmek için görsel süreklilik sonucuna da bakılır.
Sık yapılan hatalar ve hangisinin önemli olduğu
Bu bölümde yapılan hataların çoğu, testin kurgusunu yanlış anlamaktan doğar. Deneme turunda bunları fark etmek asıl ölçümü rahatlatır.
Göz muayenesinin yerini tutar mı, teste nasıl gelinir?
Tutmaz. Bu test görme keskinliğini tıbbi olarak ölçmez, yandan gelen uyaranı fark edip doğru karşılık verebilmeyi ölçer. Görmeye ilişkin muayene sürücü sağlık raporu için ayrıca yapılır.
Hazırlığın büyük kısmı gözle ilgilidir. Testlerin çoğu görsel uyarana dayandığı için gözlüksüz yapılan ölçüm günlük sürüşünüzü yansıtmaz ve randevu ertelenebilir. Teste özel bir gözlük gerekmez, yan panelleri de araçta her gün kullandığınız gözlükle izlemeniz yeterlidir. Ölçümün sizin direksiyondaki hâlinizi göstermesi beklenir.
Pendik ve Tuzla’dan çevresel görüş testine nerede girilir?
Yan panelli bu ölçüm yalnızca onaylı psiko-teknik cihazı bulunan, İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı psiko-teknik değerlendirme merkezlerinde yapılabilir. Göz polikliniği ya da hastane bu testi uygulamaz, hastanenin işi rapordan sonraki psikiyatri onayıdır.
Tuzla’da oturan ya da Tuzla’daki sanayi bölgelerinde çalışan sürücüler testlere Pendik Kaynarca’daki merkezimizde girer. Tuzla, İçmeler ve Aydıntepe istasyonlarından Marmaray ile Kaynarca’ya aktarmasız gelinir, istasyondan merkeze yürüme mesafesi yaklaşık 800 metredir. Pendik Denge Psikoteknik Merkezi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır, çevresel görüş bölümü burada kamera kaydı altında ve sorumlu psikoloğumuz eşliğinde uygulanır, rapor aynı gün düzenlenir.
